Telif Hakları

Mimari Eserlere İlişkin Stad Otel Kararı

Dava konusu bina güzel sanat eseri niteliğindedir. Ancak dava konusu yapının otel olması nedeniyle binanın sağlamlığı, emniyetinin sağlanması yanında binanın kullanım alanını büyütmek ve genişletmek için de zorunlu tadilat ve değişiklikleri malik yapabilecektir. Aksi takdirde otel olarak inşa edilmiş bir yapının değişen konfor ve hizmet ihtiyaçlarına cevap vermesi ve kullanımı olanaksız hale gelecektir. Asıl olan bu değişiklikleri içeren tadilat projesi ve uygulamasının, eserin bütünlüğünü bozmamasıdır. Bilirkişi raporunda bu değişikliklerin teker teker değerlendirildiği, ihtiyaçtan kaynaklandığı, proje ve binanın bütünlüğüne bir zarar vermediği, eser sahibinin şeref ve haysiyetini zedelemediği belirlendiğine göre davacının mali ve manevi hakları ihlal edilmemiştir.

11. HD, 25.10.2005, E. 2005/3748, K. 2005/10277

İşleme Esere İlişkin Nobel Tıp Kitapları Kararı

Bir işlenme, orijinal eser sahibinin izni olmadan meydana getirilmişse, işleme eser sahibi orijinal eser sahibine karşı her hangi bir hak ileri süremez. Ancak işleme eser sahibi, izinsiz olarak meydana getirdiği işlemeden doğan haklarını üçüncü kişilere karşı ileri sürebilecektir. Zira işlenmenin izinli veya izinsiz meydana getirilip getirilmediği, işlenme eser sahibi ile orijinal eser sahibini ilgilendiren bir husustur.

11. HD, 24.04.2006, E. 2005/4501, K. 2006/4495

Telif Hukukunda Senkronizasyon Hakkına İlişkin Show TV Kararı

Akl-ü Hikmet isimli müzik eserinin 2 dakika 6 saniyelik bölümünün davalı şirketin Show TV kanalının 02.10.2002 tarihli ana haber bülteninde "iki kör kardeşin dramı" adlı programda fon müziği olarak kullanılması hak ihlalidir. Şöyle ki; MESAM ile davalı arasında düzenlenen sözleşme, müzik eserlerinin yayın iznine ilişkindir. Bu nedenle yayın kuruluşları müzik eserlerini yasal istisnalar dışında başka ticari program ve ürünlerde yardımcı öğe biçiminde yayınlayamaz. Jenerik, televizyon yapım müziği, reklam müziği gibi reklam ve araçlarla kullanımı, işleme hakkının bir türü olan müziğin senkronizasyonu olup, meslek birlikleri ile yapılan sözleşmeler kapsamına girmez. Bunun için hak sahiplerinden ya da onların haklarını takip eden müzik editörü şirketlerinden izin alınmalıdır.

11. HD, 26.10.2009, E. 2008/6642, K. 2009/11005

Telif Sözleşmelerinde Şekil Şartına İlişkin Tofaş Kararı

FSEK’in 48. maddesine göre, eser sahibi mali haklarını süre, yer ve muhteva itibariyle sınırlı veya sınırsız, karşılıklı veya karşılıksız olarak başkalarına devir edebileceği gibi (devir), bu hakların sadece kullanma yetkisini de diğer bir kimseye bırakabilir (ruhsat). Aynı yasanın 50. maddesi uyarınca 48 ve 49. maddelerde sayılan tasarruf muamelelerine dair taahhütler eser henüz vücuda getirilmeden önce yapılmış olsa dahi geçerlidir. Yine FSEK'in 52. maddesi uyarınca mali hakları dahil sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır.

Uyuşmazlık konusu sözleşmede davacı tarafından yapılan işin “Fiat Albea/Palio/Palio Spor/Yardım araçlarının tanıtılacağı katalog için fotoğraflarının çekimi” olduğu kararlaştırılmıştır. Bu suretle davalıya devredilen mali hakların (çoğaltma ve yayma) kullanım alanının davalı tarafından basımı yaptırılan tanıtım broşürü ile sınırlandırıldığı anlaşılmaktadır. Sözleşmede “broşür” ibaresinin yazılı olması broşürün tanıtım amacıyla hazırlandığını göstermekte olup, söz konusu fotoğrafların ait oldukları ürünlerin broşür dışındaki bilboard, gazete-dergi ilanlarıyla ve internet ortamında ticari amaçla piyasaya arz edilmesi için de kullanılması halini kapsamaz.

Bu sınırlandırma FSEK'nun 48 nci maddesine uygun ve geçerli olduğundan ve davalı tarafından da söz konusu fotoğraflar davacının yazılı izni olmaksızın ve isim ve unvan belirtilmeksizin broşür dışındaki bilboard, gazete, dergi ilanları ve internet web sayfasında kullanıldıklarından davacının FSEK 22. ve 23. maddesine göre sahibi olduğu çoğaltma ve yayma hakları aynı yasanın 68 nci maddesi uyarınca ihlal edilmiştir.


11. HD, 26.03.2009, E. 2007/8520, K. 2009/3643

Telif Sözleşmelerine İlişkin Kemalettin Tuğcu Kararı

Davacıların murisi ile davalı yayınevi arasında yayın sözleşmesinde kitapların "her türlü baskı hakkı" karşılığı telif ücretinin ödendiği ifadesi bulunmaktadır.

Davacıların murisi ile davalı yayıncı arasında düzenlenen ve davalıya tam ruhsat niteliğinde dava konusu kitapların çoğaltma ve yayma hakkını kullanma yetkisi veren neşir sözleşmelerinin düzenlenme tarihlerinden itibaren, bu kitapların davacıların murisi ve 1996 yılında ölümünden sonra da davacıların bilgisi dahilinde birden fazla basıların davalı tarafından gerçekleştirilerek piyasaya sunulduğu anlaşılmaktadır. Ancak neşir sözleşmelerinde kitapların bası adedinin açıkça ve yoruma meydan vermeyecek biçimde belirtilmesi gerekir. Aksi takdirde, BK 375.maddesi uyarınca neşir sözleşmelerinin bir bası ile sınırlı olduğu kabul edilmelidir.

5846 Sayılı FSEK 52. maddesi uyarınca telif hakkı ile ilgili sözleşmelerin yazılı yapılması zorunlu olduğundan, bir bası ile sınırlı olan dava konusu sözleşmelere göre gerçekleştirilen ilk basıdan sonra da davalı tarafından söz konusu kitapların basılarına devam edilmesine eser sahibi muris ve davacıların uzun süre sessiz kalmalarının; anılan sözleşmelerin sonraki basıları da içerecek biçimde taraflarca tadil edildiği anlamına gelmez. Zira sözleşmelerde yapılacak değişikliklerin de yazılı olması geçerlilik koşuludur.

HGK, 13.06.2012, E. 2012/11-171, K. 2012/380

Telif Hukukunda Yeniden İletime İlişkin Agicoa Kararı

Dava, kablo platform işletmecisi olan davalı Türksat AŞ'nin teknik alt yapı hizmeti verdiği platform üzerinden şirketin sözleşme yaptığı yayıncı kuruluşlara ait TV kanallarında davacının temsil ettiği sinema filmlerinin gösterildiği iddiasıyla tazminat istemine ilişkindir. Telif haklarına ilişkin Bern Anlamasının 5. maddesinde, korumanın talep edildiği ülke kanunları ile düzenleneceğinin öngörüldüğü, FSEK'in 42/son maddesi uyarınca da davacı yabancı dernek AGICOA’nun Türk Kanunlarına göre dava açması mümkün bulunmadığı, davacının aktif dava ehliyeti olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

11. HD, 25.03.2013, E. 2012/5662, K. 2013/5684

İcracı Sanatçılara İlişkin Kemal Sunal Kararı

FSEK’te değişiklik yapan 12.6.1995 tarihli 4630 sayılı Yasa ile icracı sanatçılara bağlantılı hak sahibi sıfatıyla mali haklar tanınmıştır. Her ne kadar sinema eser sahipliğine ilişkin zaman sınırlaması getirilmişse de icracı sanatçıların haklarına geçmişe dönük olarak zaman sınırlaması getirilmediğinden dolayı icracı sanatçılar, 12.6.1995 öncesinde yapılan veya yapımına başlanan sinema eserlerindeki icraları bakımından da mali hak sahibidir.

11. HD, 29.05.2012, E. 2010/16404, K. 2012

Bir Fotoğrafın Eser Niteliğinde Olup Olmadığının Bilirkişi Marifetiyle Tespit Edilmesi Gerektiğine İlişkin Taşın ve İnancın Şiiri Mardin Kararı

Bir fotoğrafın eser niteliğinde olup olmadığının incelenmesi özel ve teknik bilgiyi gerektirdiğinden bilirkişi marifetiyle yapılmalıdır. Somut olayda davalının işlettiği iki ayrı lokantada davacıya ait 18 adet fotoğrafın kullanıldığı hususu uyuşmazlık konusu değildir. Davalı vekili, fotoğrafların eser niteliğinde olmadıklarını savunmuştur. Mahkemenin kararına esas aldığı raporu düzenleyen bilirkişi, hukukçu ve aynı zamanda inşaat mühendisi olup, fotoğraf alanında uzmanlığı bulunmamaktadır. Nitekim raporunda da uyuşmazlığa konu fotoğrafların, kişisel tecrübelerine göre estetik özelliklerinin bulunduğunu açıklayarak bu yönün fotoğraf sanatçılarına inceletilmesi hususunun mahkemenin takdirinde olduğunu bildirmiştir. O halde, davalı vekilinin rapora yönelik itirazları da dikkate alınıp, fotoğraf sanatı alanında uzman bilirkişi veya bilirkişi kurulundan rapor alınarak 18 adet fotoğrafın ayrı ayrı eser niteliğinde olup olmadıklarının açıklığa kavuşturulması ve sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekir.

HGK, 11.05.2011, E. 2011/11-205, K. 2011/305

Talk Show Programıyla İlgili Davada Görevli Mahkemeye İlişkin Beyaz Show Kararı

Somut olayda, FSEK ile korunan haklardan hiç birisine dayanılmadan; TV kanalında yayınlanmak üzere; "Talk Show" programı yapılması veya dizi veya yarışma programlarında sunuculuk, oyunculuk yapmasına ilişkin olarak yanlar arasında imzalanan 26.06.2006 tarihli sözleşmenin haksız feshine dayalı cezai şart ve tazminat istenmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşme, hukuksal niteliğince bir "eser" sözleşmesi (istisna akdi) olduğu ve eldeki davada da bu sözleşmeye dayalı olarak tazminat ve cezai şart alacağı istendiği anlaşılmaktadır.

Şu durumda davalı, FSEK kapsamında bir eserin henüz sahibi olmamasına ve davanın "Fikri mülkiyet hakkına veya hak sahipliğine" dayanmadığının belirgin olmasına göre, Fikir ve Sanat Eserleri Yasası'nın koruyucu hükümlerinden yararlanamaz. Dolayısıyla Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin görev alanına giren bir olgunun varlığından da söz edilemez. Saptanan bu hukuksal durum uyarınca, yanlar arasındaki uyuşmazlığın Borçlar Kanunu’nun 355 ve devamı maddelerindeki hükümler ile sözleşme dikkate alınarak çözüme kavuşturulması ve Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerekir.

HGK, 18.11.2009, E. 2009/15-459, K. 2009/541